سلسله سخنرانی های علم و الهیات پژوهشکده مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی با سخنرانی خانم دکتر فرزانه روحانی (رئیس پژوهشکده میان رشته ای قرآن دانشگاه شهید بهشتی) و آقای دکتر محمد سادات منصوری (عضو انجمن علمی اعجاز قرآن) با موضوعیت طراحی ملکوتی روی آوردن قرآنی به نحو کنشگری خداوند در طبیعت برگزار شد.
در این نشست خانم دکتر روحانی در ابتدا به بیان مسئله شان (خداوند به عنوان یک وجود متعالی چگونه در طبیعت مداخله و کنشگری می کند) پرداختند و سپس با تاکید بر سه نظریه مطرح درباره این مسئله (نظریه تکامل گرایی، نظریه خلقت گرایی و نظریه طراحی هوشمند، پاسخ هایی را ارائه دادند. ایشان در ادامه نظریه تکامل گرایی را اینگونه توضیح دادند که:
تکامل گرایی اصول طبیعت گرایانه خودشان را به اضافه زیستی تکامل می افزایند و تکامل گرایان به 4 تعهد مهم باور دارند که عبارتند از:
- تاریخ طبیعت را براساس شواهد گذشته می توانیم بازسازی کنیم.
- وجود، تبار مشترک جهانی است که همه موجودات امروزه با یکدیگر رابطه خویشاوندی دارند.
- ساز و کارهای طبیعی برای تغییر در ارگانیسم های زنده کفایت می کند و نیازی به دخالت عوامل هوشمند نمی باشد.
- مکانیسم انتخاب طبیعی برای تبیین و توضیح پیچیدگی هایی که در خلقت وجود دارد بدون نیاز به عامل هوشمند کفایت می کند.
همچنین نظریه خلقت گرایی را اینگونه وصف نمودند که:
خلقت گرایان معتقد هستند که جملات قرآن مقدس درباره انسان و حیات باید به شکل تحت الفظی مورد نظر قرار گیرد و در واقع اعتقادی به نظریات علمی ندارند زیرا انان برای عوامل طبیعی علیت حقیقی قائل نیستند و به طور خاص درباره خلقت انسان بر این باورند که خلقت به صورت معجزه آسایی رخ داده است که در ابتدا گِلی وجود داشت و خداوند با استفاده از آن مجسمه آدم را شکل داده است و سپس در آن دمیده که به یک انسان زنده تبدیل شده است. بنابراین خلقت گراها وجود تبار مشترک جهانی را قبول دارند و بر اینکه ساز و کارهای طبیعی شایستگی پیدایش خلقت را ندارد تاکید دارند و به طور خاص کفایت انتخاب طبیعی را زیر سوال می برند که مدار آن شانس و تصادف می باشد و اینها نیز اساساً عوامل طبیعی را که با نظریه علمی تکامل همراه شود را معتبر نمی دانند.
در ادامه نیز به شرح نظریه طراحی هوشمند پرداختند و معتقد بودند که در طراحی هوشمند ما بدون پیش فرض های کلامی و با تکیه بر اصول علمی می توانیم ثابت کنیم که یک عامل هوشمند تکاملی طراح خلقت و طبیعت است و معتقد می باشند که طراح هوشمند نشانه هایی را در طبیعت گذاشته که به هیچ وجه با علم قابل تبیین نیست و آن جا، جای خالی می باشد که نشان دهنده حضور خداوند در بین عوامل طبیعی و نقش ایفا کردن آن است و برای مومنان از طریق مباحث علمی این مسئله می توانیم وجود خداوند را ثابت کنیم و یا اشاره به ارگانیت های پیچیده در جهان می کنند که وجود آنها جز به اعتقاد عامل هوشمند قابل توجیه نیست. طرفداران طراحی هوشمند کفایت ساز و کارهای طبیعی برای تغییر در ارگانیسم ها و کفایت انتخاب طبیعی در تبیین طراحی طبیعت را قائل نیستند و میگویند ما محتاج می شویم که جاهایی را مستند کنیم به دخالت عامل هوشمند.
در پایان سخنانشان نیز به رابطه طراحی ملکوتی با نظریات پیشین و نظریه تکامل گرایی پرداختند و فرمودند: طراحی ملکوتی با تعهد اول و دوم تکامل گراها مشکل ندارد اما تعهد سوم را بدون پیش فرض های طبیعت گرایانه قایل دفاع می داند و با تعهد چهارم که هرچی که در عالم است بر اساس انتخاب طبیعی می باشد نیز موافق نیستند.
همچنین با شاره به آیه« قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ۚ ثُمَّ اللَّهُ يُنشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» تاکید نمودند که اولاً خلقت ابتدا دارد و ثانیاً تشویق می کند انسانها در زمین حرکت کنند و بدانند خلقت چگونه آغاز شد در واقع عالم طبیعت ظهور عالم خداوند در امر خلق است و ملکوت چهره باطنی طبیعت می باشد.
